Biyografi

(1897–1938) Abdulhamid Süleyman oğlu Çolpan 1897 yılında [Belgelerde 1896, 1897 ve 1898 tarihlerine rastlanır. Ancak 1925 yılından ölümüne kadarki döneme ait belgelerde, ayrıca kişisel pasaportunda ve anketlerde Çolpan'ın kendisi “1897” tarihini kaydettiği için bu bilgi güvenilir sayılmış ve bilim çevrelerince kabul görmüştür.] Andican şehrinin Qatorterak (bugünkü Nevai Caddesi) mahallesinde, kumaş tüccarı (bezzaz) Süleymankul Muhammedyunus oğlu'nun (1874–1929) ailesinde dünyaya geldi. Çolpan'ın atalarının Andican vilayetinin Hocaabad ilçesine bağlı Yorkışlak köyünden olduğu ve çiftçilikle uğraştığı bilinmektedir. Dedesi Muhammedyunus Ahund, XIX. yüzyılın 70'li yıllarının başında Andican'a göç etmiş, yukarıda belirtilen adreste bir ev ve arsa satın alarak orada yaşamaya başlamıştır. Son tespit edilen bilgilere göre Muhammedyunus Ahund ilim sahibi bir kişi olup uzun yıllar şehrin saygın eğitim kurumlarından sayılan Holbek Kuşbegi Medresesi'nde müderris olarak görev yapmış ve 1905 yılında vefat etmiştir. Ailedeki manevi ortamın güzelliği sayesinde Muhammedyunus Ahund'un bütün çocukları devrinin aydın insanları olarak yetişmiştir. Özellikle Süleymankul da uzun yıllar medresede okumuş, dinî ilimlerde öne çıktığı için şehir halkı ona saygıyla “Molla Süleymankul Ahund” diye hitap etmiştir.

Bunun yanı sıra Andican Vilayeti Devlet Tarih ve Kültür Müzesi'nin koleksiyonundaki bir dizi kaynak, özellikle de kişisel kütüphanesinde korunan 100'ü aşkın nadir eser ile edebî mirasını bir araya getiren 300 sayfalık el yazması divan, onun olgun bir ilmî birikime ve yaratıcı yeteneğe sahip olduğunu göstermektedir. Çolpan ilk okuma yazmayı eski usul mektepte öğrendi. Ailenin dört çocuğunun en büyüğü ve tek erkek evladı olan Abdulhamid'in eğitim ve terbiyesine çok küçük yaşlardan itibaren büyük önem verildi. Okuma yazmayı öğrendikten sonra babası ona özel öğretmenler tutarak daha sağlam bir eğitim almasını sağlamaya ve maddi ihtiyaçlarını eksiksiz karşılamaya çalıştı. Çolpan'ın eğitimine başladığı dönemde Andican'da birçok dinî medrese faaliyet gösteriyordu. Kendisi daha sonra medresede okuduğunu hatırlasa da tam olarak ne zaman ve hangi medresede okuduğuna dair kesin bilgi bulunmamaktadır. Devrin gereği olarak önce sağlam bir dinî eğitim aldı, Arapça ve Farsçayı öğrendi; bunun yanında Türk ve Tatar öğretmenlerden gerekli dünyevi dersleri, özellikle hesap ilmini öğrendi. Son araştırmalara göre Rusçayı evde özel olarak ya da Oş şehrindeki Rus-yerli okulunda öğrenmiş olabileceği de ileri sürülmektedir. Bu, onun sonraları Andican Rus-yerli okulu hakkındaki alaycı sözlerinden ve olumsuz tutumundan çıkarılabilir. 1914–1915 yıllarında “Sadoyi Turkiston” ve “Sadoyi Farg‘ona” gazeteleriyle iş birliği yapan Çolpan, 1915–1917 yıllarında Andican'da yayımlanan “Turkestanskiy Golos” (Türkistan Sesi) gazetesinin yazı işlerinde çalıştı. 1917 yılının ortalarında Andican Eski Şehir'de açılan kıraathanenin müdürlüğünü yaptı. 1918–1919 yıllarında öğretmenlik yaptı.

1919 yılında Andican uyezdi (ilçesi) maarif şubesinde ve Fergana Oblastı Türk Öğretmenleri Kursu'nda çalıştı. 1919–1921 yıllarında ROSTA'nın (Rusya Telgraf Ajansı) Taşkent Eski Şehir şubesini yönetti. 1920 yazında ROSTA'nın Andican Eski Şehir şubesinin başkanı ve gazetenin sorumlu editörü oldu; aynı zamanda altı aylık hazırlık kursunda ders verdi. 1920 yılında “Turon” Tiyatrosu'nun müdürlüğünü yaptı. 1921–1922 yıllarında “Buxoro axbori” (Buhara Haberleri) gazetesinin editörlüğünü yaptı, bir süre Buhara Cumhuriyeti Devlet Yayınevi'nin müdürlüğünü yürüttü. 1921–1922 yıllarında Özbek İlmî Heyeti başkanı olarak görev yaptı. 1923 yılının mayıs ayından itibaren Andican'da “Darxon” gazetesinde çalıştı. “Darxon” kapandıktan sonra Andican uyezdi askerî-devrimci komitesinde ve Vakıf şubesinde de çalıştı. 1923 yılının ekim ayında Soliha adında bir kızla evlendi. Aynı yılın aralık ayında Hokand'a giderek “Farg‘ona” gazetesinde edebiyat yazarı ve muhabir olarak çalıştı. 1924–1925 yılları boyunca “Farg‘ona” ve “Turkiston” gazetelerinde muhabirlik yaptı. 1925–1927 yıllarında Çolpan Moskova'da, Buhara Maarif Evi bünyesindeki Özbek drama stüdyosunda çevirmen ve edebiyat görevlisi olarak çalıştı. 1927–1931 yıllarında Semerkant'ta Özbek Devlet Tiyatro Topluluğu'nda edebî danışman olarak görev yaptı. 1927–1928 yıllarında “Zarafshon” gazetesinde çalıştı. 1931–1934 yıllarında Moskova'da SSCB Halk Komiserleri Konseyi'nde çevirmen olarak görev yaptı. 1934 yılının ortalarında Taşkent'e dönerek Hamza Tiyatrosu'nda edebî danışman, “Mushtum” ve “Guliston” dergilerinde edebiyat görevlisi olarak çalıştı.